อนุสาวรีย์ พระยาพิชัยดาบหัก และบ้านเกิดพระยาพิชัยดาบหัก

พระยาพิชัยดาบหัก

พระยาพิชัยดาบหัก ตั้งอยู่หน้าศาลากลางจังหวัดอุตรดิตถ์ ในอำเภอเมือง สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงเกียรติในเรื่องความองอาจ  กล้าหาญ ความเสียสละและความจงรักภักดี จัดขึ้นโดยประชาชนในจังหวัดอุตรดิตถ์ได้เรียกร้องปรารถนาให้มีขึ้นนานแล้วพระยาพิชัยดาบหัก

แต่ไม่สำเร็จ ต่อมาได้มีพ่อค้า ประชาชน  ร่วมกันบริจาคเงินเป็นกองทุนก่อสร้าง โดยไม่มีงบประมาณแผ่นดินของทางหน่วยราชการมาเกี่ยวข้อง เป็นการเกิดจากกำลังศรัทธาของประชาชนในจังหวัดอุตรดิตถ์ ในวันที่ 7- 13 มกราคมของทุกปี จะมีการจัดงานเพื่อระลึกถึงวีรกรรมของท่าน ถือเป็นงานประจำปี ชื่องานว่า งานพระยาพิชัยดาบหักและงานกาชาด และในบริเวณข้างๆกันยังมี พิพิธภัณฑ์ดาบเหล็กน้ำพี้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก  และพิพิธภัณฑ์พระยาพิชัย

ที่ภายในเก็บรวบรวมประวัติของพระยาพิชัยดาบหัก รวมทั้งยังมีแบบจำลองในสนามรบ และวิถีชีวิตผู้คนในเมืองอุตรดิตถ์สมัยอยุธยาตอนปลาย รวมทั้งเครื่องมือ เครื่องใช้ในสมัยโบราณ ครั้งหนึ่งเคยเกิดเหตุการณ์ไฟไหม้ใหญ่ในจังหวัดอุตรดิตถ์ ทำให้อนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหักเสียหาย จนภายหลังมีการซ่อมบำรุงใหม่ แล้วมีเหตุให้ช่างซ่อมบำรุงใส่ดาบหักสลับข้างจากเดมที่ดาบหักอยู่ทางขวามือถูกสลับไปอยู่ทางซ้าย และอยู่อย่างนั้นเป็นต้นมา

อนุสาวรีย์ พระยาพิชัยดาบหัก ในปัจจุบัน

จนเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมาได้มีการสลับดาบให้ถูกต้องด้วยการยึดตามอนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหัก ที่อำเภอพิชัย บริเวณวงเวียนในตัวเมืองพิชัย ในเมืองพิชัยยังมีอนุสรณ์สถานบ้านเกิดพระยาพิชัยดาบหัก เป็นสถานที่ท่องเที่ยวอีกแห่งด้วย โดยตั้งอยู่ที่บ้านห้วยคา ห่างจากตัวเมืองพิชัยไปประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นสถานที่เชื่อว่าเป็นบ้านเกิดพระยาพิชัยดาบหัก มีสิ่งก่อสร้างที่สำคัญให้เที่ยวชมคือ อนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหักในรูปท่านั่ง พระปรางค์ เรือนพระยาพิชัยดาบหัก ยังมีพิพิธภัณฑ์บ้านเกิดพระยาพิชัยดาบหัก

โดยภายในจัดแสดงชุด เสื้อผ้าจำลอง ประวัติความเป็นมาของพระยาพิชัยดาบหัก ให้นักเรียน และประชาชนได้ศึกษาเกียรติประวัติของท่าน  นอกจากนี้ยังมีวัดมหาธาตุที่เป็นที่ศึกษาของพระยาพิชัยสมัยวัยเยาว์อยู่ใกล้ๆอีกด้วย และเมื่อออกจากตัวเมืองพิชัยไปทางทิศเหนือประมาณ 3-5 กิโลเมตร จะพบกำแพงเมืองพิชัยเก่า โดยรอบให้ชมได้ ออกนอกตัวเมืองมาอีกจะมีวัดขวางชัยภูมิ ซึ่งเป็นบริเวณที่เชื่อว่าเป็นสนามรบใกล้เมืองพิชัย มีการพบโครงกระดูกบริเวณนั้น และยังเชื่อว่าเป็นวัดที่พระยาพิชัยดาบหักได้ออกมารบจนดาบหัก ตามสมญานามของท่านเป็นต้นมา และในทุกๆวันที่ 5-9 เมษายนของทุกปีจะมีการจัดงานบ้านเกิดพระยาพิชัยดาบหัก ในงานจะมีการแสดงรำดาบ รำมวย สินค้าโอท๊อปจากหมู่บ้านต่างๆให้ซื้อและชมภายในงานด้วย  นับเป็นสถานที่น่าท่องเที่ยวอย่างหนึ่งในจังหวัดอุตรดิตถ์